თურქეთში, თურქეთიდან და თურქეთის შიგნით რეისებს თურქეთის მგზავრთა უფლებების საკუთარი რეგულაცია, SHY-YOLCU, მოიცავს, ზოგჯერ კი დამატებით EU261 ან UK261. SHY-YOLCU-ით შიდა რეისისთვის შეიძლება გეკუთვნოდეთ €100, ხოლო საერთაშორისოსთვის €250, €400 ან €600, რომელიც თურქულ ლირაში გადაიხდება. 2024 წლის 10 დეკემბრიდან ეს მოიცავს საბოლოო დანიშნულების ადგილას 3 საათის ან მეტ დაგვიანებებსაც, თუ მიზეზი ტექნიკური ან ოპერაციული იყო. რომელი კანონი მოქმედებს, დამოკიდებულია ავიაკომპანიასა და ფრენის მიმართულებაზე, ზოგ მარშრუტზე კი ორს შორის არჩევაც შეგიძლიათ.
მთავარი დასკვნები
- SHY-YOLCU მოიცავს თურქულ ავიაკომპანიებს (Turkish Airlines, Pegasus, AJet, SunExpress) თურქეთში და თურქეთიდან რეისებზე, ხოლო უცხოურ ავიაკომპანიებს — თურქეთიდან გამავალ რეისებზე.
- EU261 მოიცავს ევროკავშირიდან გამავალ ნებისმიერ ავიაკომპანიას და ევროკავშირში შემომფრენ ევროკავშირის ავიაკომპანიებს. Pegasus-ის რეისი სტამბოლიდან ამსტერდამში EU261-ით არ არის დაცული. იგივე რეისი საპირისპირო მიმართულებით — დაცულია.
- SHY-YOLCU-ის თანხები: €100 შიდა რეისზე, €250 1 500 კმ-მდე, €400 1 500-დან 3 500 კმ-მდე, €600 3 500 კმ-ზე მეტზე.
- SHY-YOLCU-ით დაგვიანებისთვის ფულს მხოლოდ მაშინ იღებთ, თუ ჩასვლისას დაგვიანება 3 საათი ან მეტია და გამოწვეულია ტექნიკური ან ოპერაციული მიზეზებით.
- როცა ორი რეჟიმი მოქმედებს, მოთხოვნას იმით წარადგენთ, რომელიც მეტს იხდის. ერთი და იმავე შეფერხებისთვის ორჯერ ვერ მიიღებთ თანხას.
- გამოიყენეთ ჩვენი კომპენსაციის კალკულატორი, რომ ნახოთ, რომელი წესები მოიცავს თქვენს რეისს.
რომელი კანონი მოქმედებს ჩემს რეისზე?
წესები სამ რამეზეა დამოკიდებული: საიდან გადის რეისი, სად ჯდება და რომელმა ქვეყანამ გასცა ლიცენზია იმ ავიაკომპანიაზე, რომელმაც რეისი რეალურად შეასრულა. თქვენს მოქალაქეობას და ბილეთის შეძენის ადგილს მნიშვნელობა არ აქვს.
SHY-YOLCU მოქმედებს, როცა:
- თურქული ავიაკომპანია თურქეთში ან თურქეთიდან დაფრინავს, შიდა რეისების ჩათვლით, ან
- უცხოური ავიაკომპანია თურქეთიდან გადის.
EU261 მოქმედებს, როცა:
- ნებისმიერი ავიაკომპანია გადის ევროკავშირის/ევროპის ეკონომიკური სივრცის აეროპორტიდან ან შვეიცარიიდან, ან
- ევროკავშირის ავიაკომპანია ევროკავშირში გარედან შემოფრინავს.
UK261 გაერთიანებული სამეფოსთვის ანალოგიურად მუშაობს: გაერთიანებული სამეფოდან გამავალი ნებისმიერი ავიაკომპანია და გაერთიანებულ სამეფოში შემომფრენი გაერთიანებული სამეფოს ან ევროკავშირის ავიაკომპანიები.
თურქეთი ევროკავშირის წევრი არ არის, ამიტომ თურქული ავიაკომპანია, რომელიც თურქეთიდან ევროპაში დაფრინავს, EU261-ის მიღმაა და მხოლოდ SHY-YOLCU-ით არის დაცული.
| მარშრუტი და ავიაკომპანია | SHY-YOLCU | EU261 / UK261 |
|---|---|---|
| სტამბოლი — ანტალია, Pegasus | დიახ (შიდა, €100) | არა |
| სტამბოლი — ბერლინი, Turkish Airlines | დიახ | არა (ევროკავშირის გარეთა ავიაკომპანია ევროკავშირში შემოფრინავს) |
| ბერლინი — სტამბოლი, Pegasus | დიახ (თურქული ავიაკომპანია თურქეთში დაფრინავს) | დიახ (გადის ევროკავშირიდან) |
| ანტალია — ლონდონი, SunExpress | დიახ (თურქული ავიაკომპანია) | არა (არც გაერთიანებული სამეფოს, არც ევროკავშირის ავიაკომპანია გაერთიანებულ სამეფოში შემოფრინავს) |
| ლონდონი — ანტალია, SunExpress | დიახ | დიახ, UK261 (გადის გაერთიანებული სამეფოდან) |
| სტამბოლი — ამსტერდამი, KLM | დიახ (უცხოური ავიაკომპანია გადის თურქეთიდან) | დიახ (ევროკავშირის ავიაკომპანია ევროკავშირში შემოფრინავს) |
ორ ავიაკომპანიას მეტი ყურადღება სჭირდება. AJet Turkish Airlines-ის დაბალბიუჯეტიანი შვილობილი კომპანია და თურქული ავიაკომპანიაა, ამიტომ მასზე იგივე წესები ვრცელდება, რაც Turkish Airlines-სა და Pegasus-ზე. Corendon ბრენდია, რომელსაც ერთზე მეტი ავიაკომპანია იყენებს: ზოგი თურქეთშია ლიცენზირებული, ზოგი ევროკავშირის ქვეყნებში. შეამოწმეთ შემსრულებელი ავიაკომპანია თქვენს დაჯავშნაში ან ბორტზე ასვლის ტალონზე, რადგან სწორედ ეს წყვეტს, შეიძლება თუ არა EU261 ევროპაში შემომავალ რეისზე მოქმედებდეს.
როცა ორივე კანონი მოქმედებს
ისეთ მარშრუტებზე, როგორიცაა ბერლინი — სტამბოლი Pegasus-ით ან სტამბოლი — ამსტერდამი KLM-ით, ერთსა და იმავე რეისს ორი რეჟიმი მოიცავს. ირჩევთ იმას, რომელიც უკეთეს შედეგს გაძლევთ, და მისი მიხედვით წარადგენთ მოთხოვნას. ერთი და იმავე შეფერხებისთვის ორივეთი კომპენსაციის მიღება შეუძლებელია.
არჩევანს ყველაზე დიდი მნიშვნელობა დაგვიანებისას აქვს. EU261 იხდის 3 საათის ან მეტი ნებისმიერი დაგვიანებისთვის, თუ ავიაკომპანია განსაკუთრებულ გარემოებებს არ დაამტკიცებს. SHY-YOLCU მხოლოდ მაშინ იხდის, როცა მიზეზი ტექნიკური ან ოპერაციული იყო. ორივეთი დაცულ მარშრუტზე დაგვიანებისთვის EU261 ხშირად უფრო ძლიერი საფუძველია. როგორ მუშაობს ეს რეჟიმი, იხილეთ ჩვენს EU261-ის მიმოხილვაში.
რამდენი კომპენსაციაა SHY-YOLCU-ით?
თანხები ევროში რეგულაციის მე-8 მუხლით არის დადგენილი, 2024 წლის ცვლილებების გათვალისწინებით.
| რეისი | კომპენსაცია თითო მგზავრზე |
|---|---|
| შიდა (ნებისმიერი მანძილი) | €100 |
| საერთაშორისო, 1 500 კმ-მდე | €250 |
| საერთაშორისო, 1 500-დან 3 500 კმ-მდე | €400 |
| საერთაშორისო, 3 500 კმ-ზე მეტი | €600 |
ავიაკომპანია თურქულ ლირაში იხდის, თურქეთის რესპუბლიკის ცენტრალური ბანკის (CBRT) გაყიდვის კურსით გადახდის დღეს. გადახდა ნაღდი ფულით ან საბანკო გადარიცხვით უნდა მოხდეს. ვაუჩერი მხოლოდ თქვენი წერილობითი თანხმობით არის დასაშვები.
თურქეთსა და დასავლეთ ევროპას შორის რეისების უმეტესობა 1 500-დან 3 500 კმ-მდე ზღვარში ხვდება. სტამბოლი — ბერლინი (დაახლოებით 1 700 კმ) და ანტალია — ლონდონი (დაახლოებით 2 900 კმ) ორივე €400-იანი მარშრუტია. შორი მანძილის რეისები, მაგალითად სტამბოლი — ნიუ-იორკი, €600-ს აღწევს.
50%-იანი შემცირება
ავიაკომპანიას შეუძლია კომპენსაცია განახევროს, თუ მარშრუტს შეგიცვლით და თავდაპირველი ჩასვლის დროიდან ჩახვალთ:
- 2 საათში, 1 500 კმ-მდე რეისებზე,
- 3 საათში, 1 500-დან 3 500 კმ-მდე რეისებზე,
- 4 საათში, 3 500 კმ-ზე გრძელ რეისებზე.
ეს ავიაკომპანიის შესაძლებლობაა და არა ავტომატური შემცირება.
დაგვიანებები: რა შეიცვალა 2024 წლის დეკემბერში
2024 წლის 10 დეკემბერს ოფიციალურ გაზეთში (№ 32748) გამოქვეყნებულ ცვლილებამდე SHY-YOLCU დაგვიანებისთვის ფულად კომპენსაციას არ ითვალისწინებდა. ცვლილება იმავე დღეს შევიდა ძალაში. ახლა, თუ საბოლოო დანიშნულების ადგილას 3 საათით ან მეტით დაგვიანებით ჩახვალთ და დაგვიანება გამოწვეული იყო „teknik ve operasyonel nedenler“-ით (ტექნიკური ან ოპერაციული მიზეზებით), შემსრულებელი ავიაკომპანია იმავე კომპენსაციას გიხდით, რასაც გაუქმებისას.
ამ წესის ზოგი ნაწილი ჯერ კიდევ ღიაა:
- ამინდისა და საჰაერო მოძრაობის მართვის გამო დაგვიანებები გამორიცხულად უნდა ჩაითვალოს.
- გაურკვეველია, ითვლება თუ არა ყველა ტექნიკური გაუმართაობა „ტექნიკურად“ ამ გაგებით.
- ასევე გაურკვეველია, ითვლება თუ არა ოპერაციულ მიზეზად ეკიპაჟის დეფიციტი და წინა რეისებიდან თანმდევი დაგვიანებები.
ამ საკითხებზე დამკვიდრებული სასამართლო პრაქტიკა ჯერ არ არსებობს. თუ ავიაკომპანია დაგვიანების მოთხოვნას უარყოფს, წერილობით მოითხოვეთ კონკრეტული მიზეზი.
EU261-ით დაცულ რეისებზე დაგვიანებისთვის ნაცნობი წესები მოქმედებს და ტექნიკური პრობლემების უმეტესობა ავიაკომპანიას არ ათავისუფლებს. იხილეთ კომპენსაცია რეისის შეფერხებისთვის.
გაუქმებები და გაფრთხილების ვადები
მე-6 მუხლის თანახმად, გაუქმება კომპენსაციის უფლებას გაძლევთ, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ავიაკომპანიამ:
- გაგაფრთხილათ გამგზავრებამდე სულ მცირე 14 დღით ადრე, ან
- გაგაფრთხილათ 7-დან 14 დღემდე ადრე და შემოგთავაზათ მარშრუტის შეცვლა, რომელიც არაუმეტეს 2 საათით ადრე გადის და არაუმეტეს 4 საათით გვიან ჩადის, ან
- გაგაფრთხილათ 7 დღეზე ნაკლებით ადრე და შემოგთავაზათ მარშრუტის შეცვლა, რომელიც არაუმეტეს 1 საათით ადრე გადის და არაუმეტეს 2 საათით გვიან ჩადის.
ავიაკომპანიამ უნდა დაამტკიცოს, როდის გაგაფრთხილათ. თუ დაჯავშნისას საკონტაქტო მონაცემები არ მიუთითეთ ან არასწორი მიუთითეთ, ავიაკომპანია შეიძლება გაუქმებაზე პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლდეს. შეამოწმეთ, რომ ყველა დაჯავშნაში თქვენი ტელეფონის ნომერი და ელფოსტა სწორია.
ბორტზე არშეშვება
თუ თქვენი ნების საწინააღმდეგოდ ბორტზე არ შეგიშვეს, მაგალითად რეისის ზედმეტად გაყიდვის გამო, ავიაკომპანია მე-8 მუხლით კომპენსაციას გიხდით და ის დაუყოვნებლივ უნდა გადაიხადოს. გჭირდებათ დადასტურებული დაჯავშნა და დროულად გავლილი რეგისტრაცია: ავიაკომპანიის მიერ დადგენილ ვადაში, ან, თუ ვადა დადგენილი არ არის, გამოქვეყნებულ გასვლის დრომდე 45 წუთით ადრე.
თქვენი უფლება მზრუნველობაზე აეროპორტში
მზრუნველობა მაშინაც მოქმედებს, როცა ავიაკომპანია კომპენსაციას არ გიხდით. ის იწყება, როცა დაგვიანება მიაღწევს:
| რეისი | მზრუნველობა იწყება |
|---|---|
| შიდა, ან საერთაშორისო 1 500 კმ-მდე | 2 საათის შემდეგ |
| 1 500-დან 3 500 კმ-მდე | 3 საათის შემდეგ |
| 3 500 კმ-ზე მეტი | 4 საათის შემდეგ |
მზრუნველობა ნიშნავს საკვებსა და სასმელს, ახლობლებთან დაკავშირების საშუალებას და, თუ ღამის გათევა გიწევთ, სასტუმროს და მასთან ტრანსპორტს. თუ ავიაკომპანია ამას არ უზრუნველყოფს, შეინახეთ ჩეკები. როცა დაგვიანება 5 საათს მიაღწევს, ბილეთის თანხის დაბრუნების მოთხოვნაც შეგიძლიათ.
განსაკუთრებული გარემოებები
გაუქმებისას ავიაკომპანია თავისუფლდება, თუ განსაკუთრებულ გარემოებებს დაამტკიცებს. მე-4 მუხლი მაგალითებს ასახელებს: პოლიტიკური არასტაბილურობა, ამინდის პირობები, უსაფრთხოების რისკები, ფრენის უსაფრთხოების მოულოდნელი ხარვეზები და გაფიცვები. დაგვიანებისთვის ტესტი განსხვავებულია: კომპენსაცია, უპირველეს ყოვლისა, იმაზეა დამოკიდებული, მიზეზი ტექნიკური ან ოპერაციული იყო თუ არა.
რამდენი დრო გაქვთ მოთხოვნისთვის?
SHY-YOLCU ვადას არ ადგენს და ეს საკითხი გაურკვეველია. საერთაშორისო რეისებისთვის შეიძლება მონრეალის კონვენციის 2-წლიან ვადაზე მითითება. სხვა შემთხვევაში შეიძლება თურქეთის ვალდებულებათა კოდექსის ზოგადი ვადები მოქმედებდეს. უსაფრთხოებისთვის მოითხოვეთ რეისის თარიღიდან 2 წლის განმავლობაში. რეისებზე, რომლებსაც EU261-იც მოიცავს, ევროკავშირის ეროვნული ხანდაზმულობის ვადები მოქმედებს. იხილეთ რამდენი დრო გაქვთ მოთხოვნისთვის.
როგორ მოვითხოვოთ
1. მისწერეთ ავიაკომპანიას
გაუგზავნეთ შემსრულებელ ავიაკომპანიას წერილობითი მოთხოვნა დაჯავშნის კოდით, რეისის ნომრითა და თარიღით, რა მოხდა და რომელ მუხლს ეყრდნობით. ავიაკომპანიების უმეტესობას მოთხოვნებისა და საჩივრებისთვის ონლაინ ფორმაც აქვს. ჩვენი უფასო საჩივრის წერილის ინსტრუმენტი წერილს თქვენ ნაცვლად დაწერს. კონკრეტული ავიაკომპანიების შესახებ შენიშვნები ჩვენს Turkish Airlines-ის და Pegasus-ის გვერდებზეა.
2. შეიტანეთ საჩივარი SHGM-ში
სამოქალაქო ავიაციის გენერალური დირექტორატი (SHGM) SHY-YOLCU-ს გამოსცემს და მის შესრულებას აკონტროლებს. თუ ავიაკომპანია უარს გეტყვით ან არ გიპასუხებთ, შეგიძლიათ საჩივარი SHGM-ში შეიტანოთ.
3. მიმართეთ Tüketici Hakem Heyeti-ს
მომხმარებელთა საარბიტრაჟო კომიტეტები (Tüketici Hakem Heyeti) მომხმარებელთა დავებს განიხილავენ ღირებულების ზღვრამდე, რომელიც ყოველწლიურად განახლდება. მის ზემოთ მოთხოვნა მომხმარებელთა სასამართლოებში გადადის და მანამდე სავალდებულო მედიაციაა საჭირო. ყველა ეტაპზე შეგიძლიათ თავად იმოქმედოთ.
4. ან ისარგებლეთ საჩივრების სერვისით
სერვისი ამზადებს და აგზავნის მოთხოვნას და მის მიმდინარეობას ადევნებს თვალს. თურქეთში ერთი შეზღუდვა მოქმედებს: მომხმარებელთა საარბიტრაჟო კომიტეტში ან თურქეთის სასამართლოში თქვენი წარმომადგენლობა მხოლოდ თურქეთის ადვოკატთა ასოციაციაში რეგისტრირებულ იურისტებს შეუძლიათ. საჩივრებით მომსახურე კომპანია ამას თავად ვერ გააკეთებს.
მოთხოვნა FlyClaims-ით
ნიდერლანდებში ვართ დაფუძნებული და EU261-ის, UK261-ისა და SHY-YOLCU-ის მოთხოვნებს ვამუშავებთ. საიტით 17 ენაზე შეგიძლიათ სარგებლობა, მათ შორის თურქულად. SHY-YOLCU-ის მოთხოვნისთვის ვამზადებთ მოთხოვნას, ვუგზავნით ავიაკომპანიას და მის მიმდინარეობას ვადევნებთ თვალს. თუ ავიაკომპანია მაინც უარს იტყვის და მოთხოვნა თურქეთში მომხმარებელთა საარბიტრაჟო კომიტეტში ან სასამართლოში უნდა წავიდეს, ამას ნათლად გეტყვით, რადგან ამ ეტაპზე ან თავად მოქმედებთ, ან თურქ იურისტთან ერთად. სადაც თქვენს რეისს EU261-იც მოიცავს, შეგვიძლია ამის ნაცვლად ევროკავშირის წესებით ვიმოქმედოთ.
ჩვენი საკომისიოა 20% დღგ-ის ჩათვლით, იურიდიული დანამატის გარეშე. იხილეთ ფასები. თუ თავად მოთხოვნა გირჩევნიათ, უფასო საჩივრის წერილი არაფერი ღირს.
შეამოწმეთ თქვენი რეისი და ნახეთ, რომელი წესები მოქმედებს და რა შეიძლება გეკუთვნოდეთ.
ხშირი კითხვები
უწევს თუ არა Pegasus-ს დაგვიანებისთვის კომპენსაციის გადახდა?
დიახ, თუ 3 საათით ან მეტით დაგვიანებით ჩახვედით და მიზეზი ტექნიკური ან ოპერაციული იყო, 2024 წლის დეკემბერში შეცვლილი SHY-YOLCU-ის მიხედვით. თუ თქვენი Pegasus-ის რეისი ევროკავშირიდან ან გაერთიანებული სამეფოდან გავიდა, EU261-მა ან UK261-მა შეიძლება უფრო ძლიერი საფუძველი მოგცეთ.
მოიცავს თუ არა EU261 Turkish Airlines-ს?
მხოლოდ ევროკავშირიდან გამავალ რეისებზე. Turkish Airlines ევროკავშირის ავიაკომპანია არ არის, ამიტომ მისი რეისები სტამბოლიდან ევროპაში ამის ნაცვლად SHY-YOLCU-ის ქვეშ ექცევა.
ევროში გადამიხდიან თუ ლირაში?
SHY-YOLCU-ით თანხა ევროშია დადგენილი, მაგრამ თურქულ ლირაში გადაიხდება, CBRT-ის გაყიდვის კურსით გადახდის დღეს. EU261-ით, როგორც წესი, ევროში იხდიან.
შემიძლია მოთხოვნა SHY-YOLCU-ითაც და EU261-ითაც?
ორივეთი დაცულ რეისზე შეგიძლიათ აირჩიოთ რეჟიმი, რომელიც მეტს იხდის, მაგრამ ერთი და იმავე შეფერხებისთვის კომპენსაციას მხოლოდ ერთხელ მიიღებთ.
შემიძლია მოთხოვნა 2024 წლის 10 დეკემბრამდე მომხდარ დაგვიანებაზე?
SHY-YOLCU-ით დაგვიანებისთვის ფულადი კომპენსაცია 2024 წლის 10 დეკემბრის ცვლილებით შემოვიდა. უფრო ადრეული დაგვიანებისთვის შეამოწმეთ, მოიცავს თუ არა რეისს EU261, მაგალითად იმიტომ, რომ ის ევროკავშირიდან გავიდა.