Instapweigering en overboeking: dit zijn je rechten

Als een luchtvaartmaatschappij je de toegang weigert tot een vlucht waarvoor je een geldige, bevestigde boeking hebt, meestal omdat ze meer stoelen heeft verkocht dan het toestel heeft, geeft EU261 je recht op €250, €400 of €600 compensatie, die direct moet worden betaald. Daarnaast mag je kiezen tussen terugbetaling of omboeking, en heb je recht op verzorging terwijl je wacht. Anders dan bij vertragingsclaims is er geen minimale vertraging nodig: tegen je wil geweigerd worden is genoeg.

Het belangrijkste in het kort

• Overboeken is toegestaan, maar onvrijwillig geweigerde passagiers moeten direct worden gecompenseerd.
• Luchtvaartmaatschappijen moeten eerst om vrijwilligers vragen. Vrijwilligers maken hun eigen afspraak, maar behouden het recht op terugbetaling of omboeking.
• De compensatie is €250 / €400 / €600 naargelang de afstand (UK261: £220 / £350 / £520). Ze kan worden gehalveerd als je wordt omgeboekt en maar iets later aankomt.
• De maatschappij mag je om geldige redenen weigeren: gezondheid, veiligheid, beveiliging of ontbrekende reisdocumenten. In die gevallen is er geen compensatie.
• Check je vlucht als je bent geweigerd.

Wat is instapweigering?

Onder EU261 (artikel 2, onder j, en artikel 3, lid 2) betekent instapweigering dat de maatschappij weigert passagiers te vervoeren, terwijl zij:

• Een bevestigde reservering hebben
• Zich op tijd hebben aangemeld voor de check-in (zoals de maatschappij heeft bepaald, of uiterlijk 45 minuten voor de gepubliceerde vertrektijd als er geen tijd is opgegeven)
• Op tijd bij de gate waren
• De juiste documenten voor de reis hebben

Overboeking is het klassieke geval, maar niet het enige. Het Hof van Justitie heeft aanvaard dat instapweigering ook situaties kan omvatten waarin een luchtvaartmaatschappij je stoel om operationele redenen aan iemand anders toewijst.

Stap 1: de maatschappij moet om vrijwilligers vragen

Als een vlucht overboekt is, moet de luchtvaartmaatschappij eerst vrijwilligers oproepen die bereid zijn hun stoel af te staan in ruil voor voordelen waarover met de maatschappij overeenstemming is bereikt (artikel 4, lid 1).

Als je je als vrijwilliger meldt:

• Onderhandel je zelf over je deal: geld, vouchers, upgrades, een latere vlucht. Lees het aanbod zorgvuldig voordat je accepteert.
• Behoud je het recht op terugbetaling of omboeking op grond van artikel 8.
• Krijg je niet daarbovenop de standaardcompensatie van EU261. De overeengekomen voordelen komen daarvoor in de plaats.

Tip: een voucher klinkt misschien royaal, maar is minder flexibel dan geld. Vraag of contant geld mogelijk is en vergelijk het met de compensatie die je als onvrijwillig geweigerde passagier zou krijgen.

Stap 2: als er te weinig vrijwilligers zijn

Als te weinig passagiers zich als vrijwilliger melden, mag de maatschappij passagiers tegen hun wil de toegang weigeren. In dat geval moet ze onmiddellijk:

1. Compensatie betalen op grond van artikel 7
2. Een keuze bieden tussen terugbetaling of omboeking op grond van artikel 8
3. Verzorging bieden op grond van artikel 9

Hoeveel compensatie?

Wanneer de compensatie kan worden gehalveerd

Als de maatschappij je omboekt en je binnen onderstaande grenzen van de oorspronkelijke planning op je eindbestemming aankomt, kan de compensatie met 50% worden verlaagd:

Terugbetaling of omboeking

Net als bij een annulering kies je tussen:

• Een volledige terugbetaling binnen 7 dagen, in geld (vouchers alleen met je schriftelijke instemming)
• Omboeking naar je eindbestemming zo spoedig mogelijk
• Omboeking op een later tijdstip naar keuze, afhankelijk van beschikbaarheid

Lees meer in vlucht geannuleerd: terugbetaling, omboeking of compensatie. De regels voor terugbetaling en omboeking werken hetzelfde.

Verzorging tijdens het wachten

Terwijl je op je nieuwe vlucht wacht, moet de maatschappij je bieden:

• Maaltijden en verfrissingen passend bij de wachttijd
• Twee communicatiemogelijkheden (telefoongesprekken of e-mails)
• Hotelaccommodatie en vervoer als je een nacht moet overblijven

Bewaar de bonnetjes van alles wat je zelf moet betalen.

Wanneer instapweigering niet wordt gecompenseerd

De luchtvaartmaatschappij mag je rechtmatig de toegang weigeren, zonder compensatie, wanneer daarvoor redelijke gronden zijn:

• Gezondheid: je bent zichtbaar niet in staat om te vliegen
• Veiligheid of beveiliging: bijvoorbeeld storend gedrag
• Ontoereikende reisdocumenten: ontbrekend paspoort, visum of inreisvergunning
• Je was te laat bij de check-in of de gate

Als de maatschappij zegt dat een van deze redenen van toepassing is, vraag er dan schriftelijk om. Of de gronden redelijk waren, kan achteraf worden betwist.

Gedowngraded in plaats van geweigerd?

Als de maatschappij je in een lagere klasse zet dan waarvoor je hebt betaald, is dat geen instapweigering, maar artikel 10 geeft je toch recht op een gedeeltelijke terugbetaling van de ticketprijs voor die vlucht:

Wat te doen op het vliegveld

• Meld je niet per ongeluk als vrijwilliger. Vraag voordat je instemt of de maatschappij om vrijwilligers vraagt of onvrijwillig de toegang weigert.
• Vraag schriftelijk om de reden, en vraag om de schriftelijke mededeling over je rechten die de maatschappij je moet geven (artikel 14).
• Maak foto's van je instapkaart, het gatescherm en eventuele instructies van het personeel.
• Accepteer de verzorging die wordt aangeboden. Vraag om maaltijdbonnen en zo nodig een hotel.
• Kies voor omboeking of terugbetaling en houd bij wat er is afgesproken.

Zo claim je

Als de luchtvaartmaatschappij op het vliegveld geen compensatie heeft betaald (veel doen dat niet), dien je achteraf een claim in. Je kunt:

• De maatschappij aanschrijven met onze gratis tool voor claimbrieven
• Of je vlucht checken en FlyClaims het laten regelen voor 20% inclusief btw, alles inbegrepen. Er zijn geen extra kosten als we naar de rechter moeten, en je wordt binnen 48 uur uitbetaald nadat de maatschappij ons heeft betaald. Zie de tarieven.

Meer over de regels vind je op onze pagina over compensatie bij instapweigering. Als je door de instapweigering aansluitende vluchten hebt gemist, lees dan compensatie bij een gemiste aansluiting uitgelegd. Voor de termijnen, zie hoe lang heb ik om te claimen.

Veelgestelde vragen

Is overboeken legaal?

Ja, luchtvaartmaatschappijen mogen overboeken. Maar passagiers die tegen hun wil worden geweigerd, moeten worden gecompenseerd, een keuze tussen terugbetaling of omboeking krijgen en worden verzorgd.

Is voor instapweigering een vertraging van 3 uur nodig?

Nee. Onvrijwillige instapweigering geeft recht op compensatie, ongeacht hoe laat je uiteindelijk aankomt. De aankomsttijd bepaalt alleen of de compensatie kan worden gehalveerd.

Ik meldde me als vrijwilliger en kreeg een voucher. Kan ik nog €400 claimen?

In de regel niet. Vrijwilligers krijgen de voordelen die ze zijn overeengekomen in plaats van de standaardcompensatie. Je behoudt wel je recht op terugbetaling of omboeking.

De maatschappij zei dat ik te laat had ingecheckt. Kan ik toch claimen?

Dat hangt af van de feiten. Als je binnen de termijn van de maatschappij hebt ingecheckt (of 45 minuten voor vertrek als er geen termijn was vastgesteld), kan de instapweigering nog steeds voor compensatie in aanmerking komen. Bewaar bewijs van je inchecktijd.

Kan ik claimen als ik ben geweigerd op een vlucht naar de EU?

Ja, als de vlucht werd uitgevoerd door een EU-maatschappij. Vluchten die vanuit de EU vertrekken vallen eronder, ongeacht de maatschappij.